Çalışma neyi araştırdı?
Diz kapağının (patella) hemen altında, Hoffa yağ yastığı adı verilen bir yağ dokusu bulunur (infrapatellar yağ yastığı). Bu yastığın dış-üst bölümünde görülen ödemin, diz kapağı ile uyluk kemiği arasındaki sürtünmeyle ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Diz kapağının uyluk kemiğindeki oluk içinde düzgün kaymaması patellar maltracking (diz kapağı hizalanma bozukluğu) olarak adlandırılır.
Çalışmanın amacı, MR görüntülerinde diz kapağı-uyluk eklemi yapısını gösteren ölçümlerin hem yağ yastığı ödemi hem de diz kapağı kıkırdağının yumuşaması (kondromalazi patella) ile ilişkisini araştırmaktı.
Nasıl yapıldı?
- Bu, radyoloji arşivine dayanan geriye dönük (retrospektif) bir çalışmadır; Ocak 2010–Ocak 2013 arasında çekilen diz MR'ları incelendi.
- Yağ yastığının dış-üst kısmında ödem olan 50 hasta (çalışma grubu) ile yağ yastığı normal olan 50 kişi (kontrol grubu) karşılaştırıldı.
- Doğrudan diz travması, menisküs sorunu, eklemde sıvı, büyük bağ yırtığı ya da önceden diz ameliyatı/artroskopisi olanlar çalışma dışı bırakıldı.
- Beş ölçüm yapıldı: oluk (troklea) derinliği, oluk açısı (trokleanın sulkus açısı), diz kapağının yana kayması, yan patellofemoral açı ve diz kapağının yüksekliğini gösteren Insall-Salvati oranı.
- Aynı ölçümler, MR'da kondromalazi patella görülen ve görülmeyen kişiler arasında da karşılaştırıldı.
Ne bulundu?
- Ödem grubunda Insall-Salvati oranı (1,4'e karşı 1,1) ve oluk açısı (148,2°'ye karşı 134,6°) anlamlı olarak daha yüksek, oluk derinliği (3,2'ye karşı 4,6 mm) ve yan patellofemoral açı daha düşüktü. Diz kapağının yana kaymasında fark yoktu.
- Diz kapağının olağandan yüksek konumda olması (Insall-Salvati oranı 1,3'ün üzerinde; patella alta) ödem grubunda %58, kontrol grubunda %20 oranında görüldü.
- Kondromalazi grubunda (30 hasta) Insall-Salvati oranı ve oluk açısı anlamlı olarak daha yüksek, oluk derinliği daha düşüktü; yan patellofemoral açı ve diz kapağının yana kaymasında anlamlı fark bulunmadı.
- Ödem grubundaki hastalar kontrol grubuna göre daha yaşlıydı (ortalama 38,6'ya karşı 26,3 yaş).
Yazarların vardığı sonuç
Yazarlara göre, Hoffa yağ yastığının dış-üst kısmındaki ödem ve kondromalazi patella, diz kapağının hizalanma bozukluğu ile ilişkilidir. Yazarlar, bu ilişkinin araştırılmasının ön diz ağrısının altta yatan nedenini bulmaya yardımcı olabileceğini ve radyoloğun bu durumdan haberdar olması gerektiğini belirtmektedir.
Çalışmanın sınırlılıkları
- Çalışma geriye dönüktür ve ölçümleri yapan radyolog ödemin varlığından haberdardı; bu durum yanlılığa yol açmış olabilir.
- Kondromalazi yalnızca MR ile değerlendirildi, artroskopi bulgularıyla karşılaştırılamadı; MR'da normal görünen kıkırdak erken evre hastalık olabilir.
- Standart MR sekansları kullanıldı; kıkırdağa özgü üç boyutlu teknikler hafif lezyonları gösterebilirdi.
Künye
Gürsoy M, Dirim Mete B, Oyar O, Erdoğan N, Uluç ME, Bulut T, Gürsoy S. The association of patellar maltracking with infrapatellar fat pad edema and chondromalacia patella: A quantitative morphological magnetic resonance imaging analysis. Turkish Journal of Physical Medicine and Rehabilitation. 2018;64(3):246–252. © 2018 Türkiye Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Derneği.
Tam metin (ücretsiz): PubMed Central – PMC6657784
Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin genel bilgilendirme amaçlı özetidir; muayene ve kişisel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Şikâyetleriniz için hekiminize başvurunuz.
