Çalışma neyi araştırdı?
Dizin iç tarafındaki bağ yaralanmaları çoğu zaman ameliyatsız tedavi edilir. Ancak total diz protezi (total diz artroplastisi) olan bir kişide iç yan bağ (medial kollateral bağ) ve arka oblik bağ birlikte yaralanırsa, diz içe doğru açılarak gevşeyebilir; buna valgus instabilitesi denir. Yazarlara göre bu grup zorlayıcı bir hasta topluluğudur ve sıklıkla cerrahi gerektirir.
Bu tür hastalarda seçeneklerden biri protezi daha kısıtlayıcı bir protezle değiştirmek (revizyon), diğeri ise bağları yeniden yapmaktır. Makale, ikinci seçeneğin nasıl uygulandığını tanımlıyor.
Nasıl yapıldı?
Bu bir cerrahi teknik makalesidir ve video ile desteklenmiştir. Yazarlar ameliyat öncesi değerlendirmeyi, karar verme sürecini ve tekniği sol diz üzerinde anlatıyor:
- Değerlendirme: Protezde gevşeme ya da protez çevresinde kırık olup olmadığı röntgenlerle araştırılıyor; diz, tam düz ve 30 derece bükülü konumda içe doğru zorlanarak test ediliyor.
- Karar: Yaş, kemik kalitesi, aktivite düzeyi, eşlik eden hastalıklar ve kısıtlayıcı protezin getireceği işlev sınırlamaları göz önüne alınıyor.
- Greft: Kadavradan alınan Aşil tendonu grefti (allogreft) ikiye bölünerek her iki bağ için hazırlanıyor.
- Uygulama: Greftler uyluk kemiğinde açılan tünellere vidayla, kaval kemiğinde ise ankraj ve gerektiğinde zımba ile sabitleniyor; arta kalan greft katlanarak arka oblik bağ çift katlı yapılıyor.
Ameliyat sonrası programda hasta koltuk değnekleriyle tolere ettiği kadar yük veriyor, düz kilitli dizlik kullanıyor ve 4 hafta pıhtı önleyici tedavi alıyor. İkinci haftada 90 derece diz bükme hedefleniyor; 6. haftada dizlik bırakılıyor, koşu ve daha yüksek düzey aktivitelere dönüşün 24. haftada olması bekleniyor.
Ne bulundu?
Bu makale bir sonuç çalışması değildir; hasta sayısı, iyileşme oranı gibi veriler sunulmuyor. Yazarlar tekniğin önemli ipuçlarını ve tuzaklarını listeliyor. Örneğin bağın kaval kemiğine yapışma yerini bulmak için semimembranozus kası yapışma yerinin işaret olarak kullanılması, kemik erimesi (osteoporoz) olan kemikte sabitlemenin yetersiz kalabileceği ve uyluk tünellerinin protez parçasına ya da birbirine değmemesi gerektiği belirtiliyor.
Literatür tartışmasında, protez ameliyatı sırasında tam iç yan bağ yaralanması sıklığının %0,8 ile %2,7 arasında bildirildiği ve kısıtlayıcı protezlerin kemik kaybı ve aşınma gibi dezavantajları olduğu aktarılıyor.
Yazarların vardığı sonuç
Yazarlara göre bu teknik, revizyon protez ameliyatının risklerinden kaçınmak ve dizin içe açılmaya karşı dengesini yeniden sağlamak isteyen genç ve aktif hastalar için uygulanabilir bir seçenektir. Daha önce protez ameliyatı olmuş kişilerde bu yaralanmanın birden çok tedavi seçeneği bulunduğunu ve hastanın işlevsel hedeflerini önceleyen ortak karar vermenin gerektiğini vurguluyorlar.
Çalışmanın sınırlılıkları
- Protezli dizde bu tür bir bağ onarımının ne kadar dayanıklı olduğuna dair veri sınırlıdır.
- Protez cerrahları ek arka oblik bağ yaralanmasını yönetme konusunda genellikle daha az deneyimlidir.
- Özellikle uzun süreli durumlarda hızlanmış aşınma nedeniyle ileride revizyon protez ameliyatı gerekebilir.
Künye
Kerzner B, Swindell HW, Terhune EB, Ramos P, Fortier LM, Dasari SP, Khan ZA, Gürsoy S, Cancienne J, Chahla J. (2022). Medial Collateral Ligament and Posterior Oblique Ligament Reconstruction for Valgus Instability After Total Knee Arthroplasty. Arthroscopy Techniques, 11(9), e1531-e1539. Lisans: CC BY-NC-ND 4.0.
DOI: 10.1016/j.eats.2022.04.003
Tam metin (ücretsiz): PubMed Central (PMC9519797)
Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin genel bilgilendirme amaçlı özetidir; muayene ve kişisel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Şikâyetleriniz için hekiminize başvurunuz.
