Çalışma neyi araştırdı?
Menisküsler, diz ekleminde uyluk kemiği ile kaval kemiği arasında yer alan, hilal biçimli, kıkırdak benzeri yapılardır. Eklem yüzeyini derinleştirir, yükü iletir, darbeyi emer ve dizin dengesine katkıda bulunurlar. Yazarlar, son on yılda menisküsü mümkün olduğunca koruma eğiliminin arttığını belirtiyor.
Bu derlemenin amacı, cerrahlara menisküs onarımında yol göstermek için menisküsün anatomisini, biyomekaniğini ve hareket özelliklerini (kinematik) özetlemektir.
Nasıl yapıldı?
Bu bir derleme makalesidir; yazarlar yeni bir deney ya da hasta çalışması yapmamış, konuyla ilgili önceki anatomik, kadavra, laboratuvar ve klinik çalışmaları bir araya getirmiştir. Ele alınan başlıklar şunlardır: menisküslerin boyutları ve bölgeleri, kök (root) bağlantıları, çevre bağlarla ilişkisi, doku yapısı, embriyolojik gelişimi, kan desteği ve farklı yırtık tiplerinin biyomekanik etkileri.
Ne bulundu?
Derlemede aktarılan başlıca bilgiler şunlardır:
- Boyutlar: İç (medial) menisküs yaklaşık 45,7 mm uzunluğunda ve 27,4 mm genişliğinde, dış (lateral) menisküs yaklaşık 35,7 mm uzunluğunda ve 29,3 mm genişliğindedir. Dış menisküs, ince ve esnek bağlantıları nedeniyle iç menisküse göre daha hareketlidir.
- Kökler: Menisküs kökleri, eksenel yükü çember gerilimine dönüştürür ve menisküsün eklem dışına kaymasını (ekstrüzyon) önler. Kök yırtığı, biyomekanik olarak menisküsün tamamen alınmasına benzer basınç artışına yol açabilir.
- Doku yapısı: Menisküs yaklaşık %70 su ve %30 organik maddeden oluşur; kuru ağırlığının %75'i kolajendir.
- Kan desteği: Kan damarları iç menisküsün çevresel %20-30'una, dış menisküsün çevresel %10-25'ine ulaşır; orta kısım büyük ölçüde damarsızdır. Ancak yeni bir çalışmada damarsız kabul edilen "beyaz-beyaz" bölgede de damarlanma ve öncü hücreler gösterildiği aktarılıyor.
- Yük paylaşımı: Dış bölmede yükün %70'i, iç bölmede %50'si menisküs tarafından taşınır.
- Yırtık tipleri: Yatay ayrışma yırtıklarında kadavra çalışmasında temas basınçlarında %70 artış bildirilmiştir; tek yaprağın alınması basıncı %33-46, iki yaprağın alınması %75-79 artırmıştır. Büyük radyal yırtıklar ve kök yırtıkları işlevsel olarak menisküsün tamamen alınmasına eşdeğer olabilir.
- Yürüme ve hareket: Derlenen çalışmalarda kısmi menisküs alınması sonrasında diz iç bölmesindeki yükü yansıtan ölçütlerin arttığı, onarım gruplarında ise bu artışın görülmediği aktarılıyor.
Yazarların vardığı sonuç
Yazarlara göre menisküs yırtıkları dizde işlevsel, biyomekanik ve hareketle ilgili ciddi bozulmalara yol açarak eklem kıkırdağında hızlanmış yıpranmaya neden olabilir. Menisküs ve bağlantılarının artroskopik işaret noktalarıyla ilişkisinin iyi anlaşılması, cerrahın menisküs sorunlarını anatomiye uygun biçimde onararak dizin doğal biyomekaniğini yeniden sağlamasına olanak tanır.
Künye
Mameri ES, Dasari SP, Fortier LM, Verdejo FG, Gürsoy S, Yanke AB, Chahla J. (2022). Review of Meniscus Anatomy and Biomechanics. Current Reviews in Musculoskeletal Medicine, 15(5), 323-335.
DOI: 10.1007/s12178-022-09768-1
Tam metin (ücretsiz): PubMed Central (PMC9463428)
Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin genel bilgilendirme amaçlı özetidir; muayene ve kişisel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Şikâyetleriniz için hekiminize başvurunuz.
