Çalışma neyi araştırdı?
Ön çapraz bağ (ACL) yırtıkları sıklıkla dizin diğer bağlarındaki yaralanmalarla birlikte görülür. Özellikle dizin dış-arka bölgesindeki yapıların (posterolateral köşe, PLC) yaralanmalarını tanımak güç olabilir. Hasta sırtüstü yatarken iki topuğun masadan yüksekliğinin karşılaştırıldığı topuk yüksekliği testi (heel-height test), dizin aşırı geriye bükülmesini (hiperekstansiyon) ölçmenin basit bir yoludur.
Yazarlar, dizin sabitleyici yapıları sırayla kesildiğinde topuk yüksekliğinin nasıl değiştiğini incelemek istedi. Kesilen yapılar şunlardı: ön çapraz bağ, dış yan bağ (fibular kollateral bağ, FCL), popliteus tendonu, popliteofibular bağ ve iç yan bağ (medial kollateral bağ, MCL). Ayrıca kesime ön çapraz bağdan mı yoksa dış yan bağdan mı başlandığının ve kaval kemiği üst yüzeyinin geriye eğiminin (posterior tibial eğim) sonucu etkileyip etkilemediğine bakıldı.
Nasıl yapıldı?
Bu bir kadavra çalışmasıdır; yani yaşayan hastalarda değil, tıbbi araştırma için bağışlanmış insan dizlerinde laboratuvar ortamında yapılmıştır.
- Daha önce yaralanma veya ameliyat geçirmemiş, muayenede stabil olan 16 diz kullanıldı. Kadavraların ortalama yaşı 87,7 idi (76-103).
- Dizler rastgele iki gruba ayrıldı: ilk kesilen yapı ön çapraz bağ olan grup ve ilk kesilen yapı dış yan bağ olan grup (her grupta 8 diz).
- Ardından popliteus tendonu, popliteofibular bağ ve iç yan bağ sırayla kesildi.
- Her aşamada topuk yüksekliği hem standart bir kuvvetle (12 N·m) hem de aynı ortopedi uzmanının elle uyguladığı kuvvetle ölçüldü.
- Kaval kemiği eğimi yan röntgen filmlerinde ölçüldü.
Ne bulundu?
- Sağlam dizlerde standart kuvvetle ortalama topuk yüksekliği 3,95 cm idi.
- Ön çapraz bağ ve dış yan bağın birlikte kesilmesi, sağlam duruma göre topuk yüksekliğini ortalama 2,85 ± 0,83 cm artırdı.
- Posterolateral köşe yapılarının da kesilmesiyle artış 3,72 ± 1,02 cm, iç yan bağın da kesilmesiyle 4,73 ± 1,35 cm oldu.
- Popliteofibular bağ kesimi dışında her kesim aşaması topuk yüksekliğini anlamlı biçimde artırdı.
- Kesime ön çapraz bağdan ya da dış yan bağdan başlamak sonuçları değiştirmedi (P = 0,863).
- Kaval kemiği eğimi (5,1°-12,5°) topuk yüksekliğindeki artışla ilişkili bulunmadı (P = 0,154).
- Elle uygulanan kuvvet ile standart kuvvet arasındaki fark yalnızca sağlam dizde anlamlıydı; kesimlerden sonraki ölçümlerde fark görülmedi.
Yazarların vardığı sonuç
Yazarlara göre ön çapraz bağ ile dış yan bağ, ön çapraz bağ ile posterolateral köşe ve bunlara ek olarak iç yan bağ yaralanmaları, topuk yüksekliğinde giderek artan değerlere yol açmaktadır. Kaval kemiği eğiminin bu artışı etkilemediği görülmüştür. Yazarlar, iki taraf arasındaki topuk yüksekliği farkının çoklu bağ yaralanmalarının tanısında klinik açıdan yararlı bir muayene aracı olabileceğini belirtmektedir.
Çalışmanın sınırlılıkları
- Kadavralarda, canlı hastalarda ağrı nedeniyle oluşabilecek istemli kas kasılmaları hesaba katılamaz.
- Testler yalnızca tek bir düzlemde yapıldı; hareket sırasındaki eklem davranışı incelenmedi.
- Sağlam karşı dizle karşılaştırma yapılmadı ve dizin aşırı geriye bükülmesini sınırlayan tüm yapılar (örneğin oblik popliteal bağ) değerlendirilmedi.
- Kadavraların boy ve kiloları kaydedilmedi; tespit yönteminin güvenilirliği test edilmedi.
- Kaval kemiği eğimi analizi istatistiksel güç açısından yetersizdi (%31,6).
Künye
Perry AK, Knapik DM, Gürsoy S, Alter TD, Clapp IM, Verma NN, LaPrade RF, Chahla J. Determining the Roles of the Anterior Cruciate Ligament, Posterolateral Corner, and Medial Collateral Ligament in Knee Hyperextension Using the Heel-Height Test. Orthopaedic Journal of Sports Medicine. 2022;10(4):23259671221086669. Lisans: CC BY-NC-ND 4.0.
DOI: 10.1177/23259671221086669
Tam metin (ücretsiz): PubMed Central (PMC9016545)
Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin genel bilgilendirme amaçlı özetidir; muayene ve kişisel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Şikâyetleriniz için hekiminize başvurunuz.
