Çalışma neyi araştırdı?
Yazarlar, yüzücülerde yoğun antrenmanın özellikle omuz ve bel bölgesinde aşırı yüklenmeye yol açabildiğini ve literatürde yüzücülerin %40-60'ının kariyerlerinin bir döneminde omuz ağrısı yaşadığının bildirildiğini aktarmaktadır. Gövdenin merkez bölgesini çalıştıran core egzersizleri ile omuz stabilizasyon egzersizleri yüzücülerde çoğunlukla ayrı ayrı incelenmiş; ikisini birlikte ele alan ve yetişkin amatör (master) yüzücülerde yapılan çalışmalar çok az sayıdadır.
Bu çalışma, 6 haftalık core ve omuz stabilizasyon egzersiz programının master yüzücülerde atletik ve yüzme performansına etkisini incelemeyi ve yaralanma riskiyle ilişkili değişiklikleri Fonksiyonel Hareket Taraması (FHT) ile değerlendirmeyi amaçladı.
Nasıl yapıldı?
Bu, ileriye dönük bir randomize kontrollü çalışmadır. Haftada en az 3 gün antrenman yapan, 25-50 yaş arası, lisanslı ve sağlıklı master yüzücüler alındı.
- 40 yüzücü bilgisayarla basit randomizasyon yöntemiyle iki gruba ayrıldı; 5 kişinin sağlık sorunları nedeniyle ayrılmasıyla çalışma 35 kişiyle tamamlandı: deney grubu 18, kontrol grubu 17 kişi.
- Her iki grup 12 hafta boyunca haftada 3 gün, 1 saatlik yüzme antrenmanına ve standart kara ısınmasına devam etti.
- Deney grubu buna ek olarak 6 hafta boyunca haftada 2 gün, fizyoterapist eşliğinde deadbug, bird-dog, superman, push-up plus, plank ve yan plank egzersizlerini, her 2 haftada bir tekrar ve set sayısı artırılarak uyguladı.
- Ölçümler başlangıçta, 6. haftada ve 12. haftada yapıldı: izometrik plank testi (gövde dayanıklılığı), sağlık topu fırlatma testi (üst vücut patlayıcı gücü), 50 m serbest yüzme ve FHT. FHT'de 14 ve altı puan, yüksek yaralanma riski olarak kabul edildi.
Ne bulundu?
- Gruplar başlangıç özellikleri açısından büyük ölçüde benzerdi; ancak kontrol grubunun yaş ortalaması daha yüksekti (42,82'ye karşı 37,39 yıl).
- 50 m serbest yüzme: Deney grubunda süre başlangıçtaki 48,46 saniyeden 6. haftada 43,57 saniyeye indi; 6. haftada deney grubu kontrol grubundan anlamlı olarak daha iyiydi. Kontrol grubunda anlamlı değişiklik olmadı.
- Sağlık topu fırlatma: Deney grubunda anlamlı artış görüldü ve 6. ile 12. haftalarda deney grubu kontrol grubundan daha yüksek değerler elde etti.
- Plank: Deney grubunda plank süresi 6. haftada anlamlı olarak arttı; ancak hiçbir ölçüm zamanında gruplar arasında anlamlı fark yoktu.
- FHT: Deney grubunda toplam puan 12,44'ten 6. haftada 16,17'ye, 12. haftada 14,56'ya yükseldi; 6. ve 12. haftalarda kontrol grubundan anlamlı olarak yüksekti. Kontrol grubunda toplam puanda anlamlı değişiklik olmadı, yalnızca bazı alt testlerde iyileşme görüldü.
Yazarların vardığı sonuç
Yazarlara göre bulgular, core ve omuz stabilizasyon egzersiz programının master yüzücülerde kısa mesafe yüzme performansına ve atletik performans göstergelerine olumlu katkı sağladığını, FHT ile değerlendirilen yaralanma riski göstergelerinde de iyileşme olduğunu düşündürmektedir. Yazarlar bu egzersizlerin master yüzücülerin kara antrenman programlarına eklenmesini önermekte ve bireysel farklılıklar nedeniyle kişiye özgü programların önemine dikkat çekmektedir.
Çalışmanın sınırlılıkları
- Örneklem küçüktür; takip sırasında yaşanan ayrılmalar istatistiksel gücü kısmen etkilemiş olabilir.
- Katılımcılar yalnızca master yaş grubundandır; sonuçlar farklı yaş ve performans düzeylerine genellenemeyebilir.
- Egzersiz programının 6 haftalık süresi, uzun vadeli etkileri değerlendirmek için sınırlıdır.
- Kontrol grubunun yürüyüş ya da esneme gibi bireysel aktiviteleri tam olarak kontrol edilememiştir.
- Yaralanma riski doğrudan yaralanma sayısıyla değil, FHT puanıyla değerlendirilmiştir.
Künye
Çetin M, Gürsoy S, Aydoğdu O. (2026). Master Yüzücülerde Core ve Omuz Stabilizasyon Egzersizlerinin Atletik Performans ve Yaralanma Riski Üzerine Etkileri. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 11(1): 113-136. Makalede DOI belirtilmemiştir; telif hakkı dergiye aittir.
Tam metin (ücretsiz): DergiPark (PDF)
Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin genel bilgilendirme amaçlı özetidir; muayene ve kişisel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Şikâyetleriniz için hekiminize başvurunuz.
