Çalışma neyi araştırdı?
Kalça artroskopisi, kalça eklemine küçük kesilerden kamerayla girilerek yapılan ameliyattır ve en sık femoroasetabular sıkışma (FAI) tedavisinde kullanılır. Yazarlar, dünyada bu ameliyatın giderek arttığını ancak Türkiye'deki sayılar ve eğilimler hakkında veri bulunmadığını belirtmektedir. Çalışmanın amacı, Türkiye'de kalça artroskopisinin sıklığını ve ameliyat sonrası bakım alışkanlıklarını ortaya koymaktı. Yazarlara göre bu, Türkiye için yıllık ulusal eğilimleri sunan ilk çalışmadır.
Nasıl yapıldı?
Kesitsel ve geriye dönük (retrospektif) bir veri tabanı çalışması yapıldı. Sağlık Bakanlığı'nın Sağlık Kodlama Referans Sunucusu (SKRS) kayıtlarında, Ocak 2016 ile Ocak 2023 arasında kalça artroskopisine ait işlem ve malzeme kodları tarandı. Taramada 60 milyonu aşkın hastaya ait 112 milyondan fazla kişisel sağlık kaydı incelendi; tüm veriler anonimleştirildi. Yaş, cinsiyet, kurum türü, coğrafi bölge, yıllık sayı, ameliyat sonrası reçeteler, uyluk kemiği boynu kırığı ve iki yıl içinde total kalça protezine geçiş oranı değerlendirildi.
Ne bulundu?
- Toplam 1.580 kalça artroskopisi belirlendi. Hastaların ortalama yaşı 39,2 idi; %57,5'i erkek, %42,5'i kadındı ve %59,9'u 30–50 yaş arasındaydı.
- 2016'dan 2022'ye ameliyat sayısı %833,3 arttı. Sıklık, ortopedi polikliniğine başvuran her 100.000 kişide 0,37'den 2,86'ya yükseldi.
- 2019'dan 2020'ye, yazarların COVID-19 salgınının etkisi olarak yorumladığı %18,8'lik bir düşüş görüldü.
- Ameliyatların %56,1'i Marmara, %32,9'u İç Anadolu, %7,1'i Ege bölgesinde yapıldı. Kurumlara göre dağılım: özel hastaneler %47,7, devlet hastaneleri %32,8, üniversite hastaneleri %19,4.
- Taburculuk reçetelerinde kan pıhtısını önlemek için en sık düşük molekül ağırlıklı heparin (enoksaparin) yazıldı (%99,4).
- Olguların %14,1'ine, kemik dışında kemik oluşumunu (heterotopik ossifikasyon) önlemeye yönelik indometazin reçete edildi.
- İki yıl içinde total kalça protezine geçiş oranı %3,5 idi; protez gereken hastalarda kadınlar anlamlı olarak daha fazlaydı. Uyluk kemiği boynu kırığı 2 olguda (%0,1) görüldü.
Yazarlar, bulunan sıklık oranlarının literatürde bildirilenlerin belirgin olarak altında olduğunu ve Türkiye'nin bu ameliyatın yaygınlaşma sürecinin başında olduğunu belirtmektedir.
Yazarların vardığı sonuç
Yazarlara göre Türkiye'de kalça artroskopisi sayısı, diğer ortopedik ameliyatlara oranı ve sıklığı artış eğilimindedir ve daha fazla gelişme potansiyeli bulunmaktadır. Bulgular, daha özgül ve doğru veri sağlayacak ulusal bir kayıt sisteminin kurulması gerektiğini göstermektedir.
Çalışmanın sınırlılıkları
- Veriler büyük bir veri havuzundan tarama ile elde edildiği için hatalı, eksik ya da kayıp veri bulunabilir; rehabilitasyon ve fonksiyon skorları gibi ayrıntılar yoktur.
- En sık kullanılan işlem kodu yapılan işlemi tam olarak belirtmediğinden, labrum onarımı veya temizliği gibi tekniklere göre grup oluşturulamadı.
- Kodlar taraf bilgisi içermediği için protezin aynı kalçaya yapılıp yapılmadığı belirlenemedi.
- Sigorta kapsamı dışındaki küçük kliniklerde yapılan ameliyatlar dahil edilmedi.
Künye
Cirdi YU, Bingol I, Kamacı S, Bayram S, Ata N, Ulgu MM, Birinci S, Kayaalp A, Gürsoy S. (2024). Identifying Hip Arthroscopy Trends in Turkey. Orthopaedic Journal of Sports Medicine, 12(12):23259671241293741. Lisans: CC BY-NC-ND 4.0.
DOI: 10.1177/23259671241293741
Tam metin (ücretsiz): PMC11635892
Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin genel bilgilendirme amaçlı özetidir; muayene ve kişisel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Şikâyetleriniz için hekiminize başvurunuz.
